Đội nón cói đi qua một mùa hè là bạn sẽ thấy vành trong ngả vàng, bề mặt xỉn đi rất nhanh. Bên mình từng nghe không ít chị em kể rằng đã chà thật mạnh để làm sạch, nhưng kết quả lại là sợi cói xơ ra rồi gãy. Với nón cói, kiên nhẫn quan trọng hơn sức lực. Trong bài này, chúng tôi sẽ chia sẻ cách giặt nón cói sạch sẽ mà vẫn giữ được form và màu, để chiếc nón yêu thích của bạn đồng hành thêm nhiều mùa nữa.
Tóm gọn trước: nước lạnh, xà phòng nhẹ và phơi thoáng
Bạn chỉ cần nước lạnh hoặc ấm dưới 30°C, thêm vài giọt dầu gội hoặc xà phòng trung tính. Nhúng nhanh nón vào rồi vò nhẹ, không ngâm lâu. Tuyệt đối đừng cho nón vào máy giặt. Sau khi làm sạch, úp nón ở nơi thoáng gió và tránh nắng gắt trực tiếp.
Vì sao nón cói dễ bẩn và ố
Cói là sợi tự nhiên, có cấu trúc rỗng nên hút nước khá nhanh. Mồ hôi, bụi và dầu từ tóc thấm dần vào vành trong. Sau vài tháng, những vết này đọng lại thành đường ố vàng. Đó là lý do vành trong thường bẩn trước cả phần đỉnh nón. Bạn để ý sẽ thấy vùng tiếp xúc với trán và tóc luôn là nơi xuống màu đầu tiên.
Nắng gắt lại là chuyện khác. Cói phơi nắng lâu sẽ khô và giòn, màu dần nhạt đi. Ngược lại, ngâm nước quá lâu khiến sợi cói nở ra, nón mất form và có thể phồng vành. Vì vậy vừa phải tránh nắng gắt, vừa phải tránh ngâm nước.
Cần phân biệt nón cói thuần với nón cói có lót vải hoặc phủ sơn. Nón cói thuần có thể lau nhẹ bằng nước xà phòng loãng. Còn nón có lót hay sơn thì chỉ nên lau vùng bẩn, không nhúng cả nón xuống nước.
Chuẩn bị dụng cụ và chất tẩy nhẹ
- Khăn mềm và bàn chải lông mềm
- Xà phòng hoặc dầu gội trung tính pha với nước ấm
- Giấm trắng pha loãng, dùng cho vết ố vàng nhẹ
Nên tránh các chất tẩy mạnh có chứa clo. Clo khiến cói ngả vàng và giòn hơn, nhất là ở những chỗ vừa bị chà xát. Nếu nón có lót, hãy dùng miếng bông hoặc khăn ẩm lau riêng vùng lót, đừng để nước thấm xuống lớp cói bên dưới.
Các bước giặt nón cói
Bước đầu tiên là phủi bụi. Dùng khăn khô hoặc chổi lông mềm quét sạch bề mặt, nhất là các khe đan. Đừng đập nón vào tường hay vào tay, vì va đập dễ làm sợi cói gãy. Loại bỏ bụi khô trước sẽ giúp bước lau ướt sau đó không bị bết và loang.
Tiếp theo, thấm khăn vào nước xà phòng loãng, vắt thật kỹ rồi lau phần ngoài theo chiều sợi cói. Lau theo chiều sợi giúp bề mặt đều màu hơn và hạn chế xơ. Lau từng đoạn nhỏ, xong đoạn nào thì dùng khăn khác đã vắt khô thấm lại ngay, tránh để nước đọng lâu một chỗ.
Vành trong thường là chỗ bẩn nhất. Dùng bàn chải mềm vò nhẹ, sau đó lau lại bằng khăn sạch. Chỉ cần đủ lực để làm tróc bụi, không cần chà mạnh. Nếu thấy bọt xà phòng nhiều ở vành, bạn đã dùng hơi quá tay, hãy thấm bớt bằng khăn khô.
Cuối cùng, tráng nhanh bằng khăn ẩm nước sạch để bỏ hết bọt xà phòng. Bọt sót lại sẽ khiến nón khô loang và để lại vệt trắng khó chịu. Tráng xong thì ép nhẹ khăn để thấm bớt nước rồi chuyển sang bước phơi.
Ví dụ thực tế: xử lý vết ố mồ hôi ở vành trong
Có lần đội ngũ bên mình gặp một chiếc nón đi làm gần một năm, vành trong ố vàng thành một vệt rõ rệt. Cách xử lý khá đơn giản: pha một muỗng giấm trắng với khoảng một lít nước lạnh, thấm khăn rồi vắt bớt nước và chấm nhẹ vào vết ố.
Để khoảng hai đến ba phút, sau đó lau lại bằng khăn sạch và thấm khô ngay để tránh loang. Nếu làm một lần mà vết đã nhạt đi đáng kể, bạn có thể lặp lại tối đa hai lần. Nếu vẫn còn, đừng cố chà cho bằng được, vì giữ màu nón quan trọng hơn việc xóa hẳn một vết nhỏ. Chủ nón thường hài lòng hơn khi vết còn lại đã nhạt, thay vì một chiếc nón trầy xước vì chà quá tay.
Những lỗi hay gặp và cách khắc phục
Lỗi đầu tiên là nón bị phồng hoặc mềm vành, thường do ngâm nước quá lâu. Khi nón còn hơi ẩm, bạn có thể nắn lại form bằng tay rồi để khô tự nhiên.
Lỗi thứ hai là cói bị bạc màu, thường gặp khi phơi giữa trời nắng gắt hoặc dùng nước nóng để giặt. Hãy phơi trong bóng râm và luôn dùng nước lạnh hoặc ấm nhẹ.
Lỗi thứ ba là nón bị mốc hoặc có mùi ẩm, thường do cất khi chưa khô hẳn. Khi gặp tình huống này, phơi lại ở chỗ thoáng và bảo quản nơi khô ráo. Nếu mốc đã ăn sâu vào sợi, nên cân nhắc nhờ người chuyên xử lý.
Lỗi cuối cùng là sợi cói bong hoặc lớp sơn tróc. Khi thấy dấu hiệu này, hãy dừng chà ngay. Chỉ lau nhẹ và tránh mọi dung môi mạnh. Một chiếc nón tróc sơn cục bộ vẫn dùng tiếp được nếu bạn không làm xước thêm.
Cách phơi và định hình lại nón sau khi giặt
Sau khi lau bớt nước thừa, đặt nón úp trên mặt phẳng hoặc treo ở chỗ thoáng gió. Úp nón giúp nước thoát khỏi vành, tránh đọng lại gây ố. Nơi có luồng gió nhẹ đi qua sẽ khô đều hơn so với chỗ kín gió.
Nếu vành bị lệch, hãy nắn nhẹ khi nón còn ẩm. Khi cói đã khô và giòn, bẻ mạnh rất dễ gãy. Thời gian khô thường khoảng sáu đến mười hai giờ, tùy độ ẩm không khí và độ dày của nón. Trời nồm ẩm thì phải chờ lâu hơn, đừng vội sấy hay hong gần lửa.
Bảo quản để lần giặt sau dễ hơn
Nón nên được cất ở nơi khô ráo, không để vật nặng đè lên vành. Nếu có thể, dùng túi vải thoáng khí hoặc treo lên móc để tránh bụi và ẩm.
Hạn chế để mồ hôi và kem chống nắng dính trực tiếp vào nón. Khi trời nóng, bạn có thể lót một chiếc khăn mỏng bên trong vành. Cách này đơn giản nhưng giúp nón bền hơn đáng kể. Nếu đang phân vân chọn chiếc nón cho mùa khác, bạn có thể xem thêm gợi ý nón len nữ theo mùa để so sánh cách bảo quản. Ngoài nón, cũng có thể tham khảo cách chọn túi xách đi làm vừa đẹp vừa bền để phối đồ đồng bộ cho cả tuần.
Một mẹo nhỏ khác là đừng gấp hay nhét nón vào vali khi còn ẩm. Chờ nón khô hẳn rồi mới cất, và chọn vị trí không bị đè. Với những ai thường xuyên đi biển, mang theo một túi vải để đựng nón sẽ giúp tránh cát bụi bám vào khe đan.
Khi nào nên mang nón đi giặt hoặc sửa
Nếu nón có nhiều vết ố lan rộng, mùi hôi kéo dài hoặc sợi cói bong tróc trên diện rộng, tự xử lý tại nhà thường không còn hiệu quả. Lúc này nên nhờ người có kinh nghiệm xem giúp, vì họ biết cách xử lý từng loại cói và lớp hoàn thiện khác nhau.
Nón có lót, viền hoặc trang trí phức tạp cũng cần cẩn thận hơn. Nếu không chắc chất liệu chịu nước đến đâu, đừng thử trên toàn bộ nón. Hãy thử ở một góc khuất trước, quan sát vài giờ rồi mới quyết định làm tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Có thể giặt nón cói bằng máy giặt không?
Không nên. Máy giặt làm nón va đập và ngấm nước nhanh, dễ khiến vành biến dạng và cói bạc màu. An toàn nhất vẫn là lau tay bằng khăn ẩm với nước xà phòng loãng.
Nón cói bị ố vàng thì dùng gì để làm sạch?
Với vết ố nhẹ, dùng xà phòng trung tính hoặc giấm trắng pha loãng. Chấm nhẹ, để vài phút rồi lau lại bằng khăn sạch. Tránh chất tẩy mạnh có chứa clo.
Nón cói phơi bao lâu thì khô hẳn?
Thường khoảng sáu đến mười hai giờ, tùy thời tiết và độ dày của nón. Nắng gắt không làm nón khô nhanh hơn, mà chỉ khiến cói giòn và dễ bạc màu.
Nón cói có lót vải có giặt được không?
Được, nhưng chỉ nên lau vùng lót bằng khăn ẩm. Không nhúng cả nón vào nước, vì lớp lót sẽ ngấm và lâu khô, dễ sinh mùi.
Nón cói bị mốc có cứu được không?
Nếu mốc mới và chưa ăn sâu, có thể lau bằng khăn ẩm có chút giấm rồi phơi nơi thoáng. Nếu mốc đã lan rộng hoặc có mùi nặng, nên nhờ người chuyên xử lý để tránh làm hỏng nón thêm.
Nếu bạn đang tìm ý tưởng phối đồ cho chiếc nón sau khi đã giữ được form và màu, hãy thử kết hợp cùng một chiếc áo thun nữ basic và chân váy gọn gàng. Cách phối này dễ mặc, hợp đi chơi cuối tuần lẫn đi làm nhẹ nhàng.
