Bạn có bao giờ mở tủ ra, lấy chiếc áo len yêu thích và thấy vài chấm bông lông nhỏ li ti trên tay áo? Cảm giác đó khá khó chịu, nhất là khi áo vừa mua chưa được bao lâu. Ở bên mình, câu hỏi áo len không bị xù làm sao gần như xuất hiện mỗi tuần khi trời chuyển lạnh. Phần lớn trường hợp không phải do mua hàng kém, mà do chọn sai sợi hoặc giặt sai cách. Hiểu vài nguyên tắc đơn giản là bạn đã giảm được gần hết chuyện này.
Trước hết, cần nói rõ một điều. Áo không xù không có nghĩa là không bao giờ xù. Nó chỉ xù ít hơn, và khi có dấu hiệu thì bạn xử lý nhanh hơn. Bài này đi theo đúng trình tự bạn vẫn làm mỗi khi mua và chăm áo: đọc nhãn, thử áo, giặt, phơi và cất giữ.
Áo len xù lông vì đâu và làm sao để hạn chế
Xù lông xuất hiện khi các đầu sợi nhô ra khỏi bề mặt, rồi bị cọ xát và vón lại thành từng cục nhỏ. Nguyên nhân chính nằm ở ma sát, nhiệt độ nước giặt và chất lượng sợi ngay từ đầu. Một chiếc túi có khóa kéo hay chiếc quần denim cọ vào áo suốt cả ngày cũng đủ làm bề mặt mất mịn dần.
Muốn áo bền đẹp, bạn cần kiểm soát ba yếu tố: chọn sợi mịn ngay từ đầu, giảm ma sát khi mặc và khi giặt, rồi phơi đúng cách. Thiếu một khâu thôi là kết quả đã kém đi rõ rệt.
Đọc thành phần sợi trên nhãn áo len
Nhãn áo là chỗ đầu tiên nên nhìn. Len merino, cashmere và acrylic có đặc tính xù khác nhau khá rõ. Merino có sợi mịn nên bề mặt êm và ít bông lông hơn. Nói dễ hiểu, sợi càng mịn thì càng ít đầu sợi nhô ra để vướng vào nhau.
Tỷ lệ pha giữa len và sợi tổng hợp cũng quan trọng. Áo pha nhiều acrylic thường bền hơn khi giặt máy, nhưng đổi lại dễ xù hơn và kém thoáng. Đừng chỉ nhìn dòng “100% wool” rồi yên tâm, vì len nguyên chất vẫn có thể thô và xù nếu sợi to. Hãy chạm thử để cảm nhận độ mịn trước khi quyết định.
Thử áo trước khi quyết định mua
Trước khi thanh toán, bạn hãy cọ nhẹ lòng bàn tay vào một vùng nhỏ vài chục lần. Nếu bông lông nổi lên ngay, chiếc áo đó khó giữ mặt đẹp về sau. Đừng vò mạnh, vì như vậy sẽ đánh giá sai.
Tiếp theo, soi kỹ đường dệt dưới ánh sáng tự nhiên. Mũi đan đều và chặt thường ít xù hơn mũi lỏng, vì sợi không bị kéo lệch khi mặc. Cuối cùng, chạm vào cổ tay và sườn áo. Đây là những vùng tiếp xúc nhiều với da và ma sát nhiều nhất, nên nếu chỗ này đã thô thì áo khó giữ được lâu.
Giặt áo len đúng cách để không bung sợi
Nhiệt nước là kẻ thù số một của áo len. Nước nóng làm sợi co lại và bung ra, khiến bề mặt xù rõ sau vài lần giặt. Bên mình luôn khuyên dùng nước lạnh hoặc ấm dưới 30°C.
Có một khách hàng từng mang đến chiếc merino bị xù nặng ở tay. Hỏi kỹ thì chị vẫn giặt chung với nước ấm như đồ cotton. Sau khi đổi sang nước lạnh và giặt tay, lớp xù gần như không tăng thêm. Câu chuyện nhỏ này cho thấy thói quen giặt quan trọng không kém việc chọn áo tốt.
Trước khi giặt, hãy lộn trái áo, đặc biệt nếu có họa tiết nổi hay đính trang trí. Nên chọn chế độ giặt tay hoặc giặt nhẹ. Nếu máy không có chế độ này, bạn nên giặt tay. Dù hơi mất công, áo sẽ đẹp lâu hơn đáng kể.
Dùng dầu xả hoặc sản phẩm dành riêng cho đồ len cũng giúp ích. Ngâm áo khoảng 5 đến 10 phút rồi xả sạch. Lớp dầu mỏng làm sợi trơn hơn, giảm ma sát giữa các sợi, nhờ vậy bề mặt ít vón hơn sau khi khô.
Phơi áo sao cho giữ được form
Nhiều người vắt mạnh vì sợ áo khô chậm. Đây là sai lầm khá phổ biến. Vắt làm sợi căng và lệch, áo khô xong sẽ méo. Thay vào đó, hãy ấn nhẹ bằng khăn khô để thấm bớt nước, rồi đặt áo phẳng lên lưới hoặc khăn sạch.
Tránh treo áo lên móc, vì trọng lượng nước sẽ kéo giãn vai rất nhanh. Phơi ở nơi thoáng, không để nắng gắt chiếu trực tiếp, nhất là ở miền Nam nơi nắng khá gay gắt. Sợi len bị phơi nắng lâu sẽ khô và giòn, dễ xù hơn về sau.
So sánh các loại len và cách xử lý khi xù
Merino mịn nên ít xù, và nếu có xù thì một chiếc máy cạo lông mềm là đủ gọn gàng. Cashmere rất êm nhưng dễ xù khi bị cọ xát nhiều, nên giặt tay và cất riêng. Acrylic giá mềm xù nhiều hơn một chút nhưng dễ giặt, là lựa chọn hợp lý khi ngân sách eo hẹp.
Khi áo đã bắt đầu xù, đừng vội bỏ. Dùng máy cạo lông với lực nhẹ, cạo theo một chiều và dừng ngay khi bề mặt đã đều. Cạo quá nhiều lần ở cùng một chỗ sẽ làm sợi mỏng đi và áo nhanh cũ hơn.
Nên bỏ tiền vào loại len nào
Áo merino thường đắt hơn acrylic, nhưng nếu bạn mặc đều đặn mỗi mùa thì chi phí cho mỗi lần mặc sẽ thấp hơn. Với người sống ở miền Bắc, nơi mùa đông kéo dài vài tháng, đầu tư một chiếc merino tốt thường tiết kiệm hơn mua ba chiếc acrylic rồi bỏ.
Hãy tính theo số lần mặc trong mỗi mùa thay vì chỉ nhìn giá niêm yết. Con số đó mới phản ánh giá trị thật của chiếc áo, và cũng là cách để chọn đúng nhu cầu của bạn.
Cất giữ qua mùa để áo không biến dạng
Áo len nên gấp, đừng treo. Treo lâu sẽ làm giãn vai và méo cổ áo. Bạn có thể bỏ thêm túi thơm hoặc gói giấy bảo quản để tránh côn trùng và ẩm mốc, đặc biệt trong những tháng ẩm.
Đừng nhét áo quá chặt trong tủ. Để áo ở nơi khô thoáng, sợi sẽ giữ được độ phồng tự nhiên khi mùa lạnh quay lại. Khi lấy ra, chỉ cần vỗ nhẹ và để áo lại đúng dáng.
Những thói quen khiến áo len nhanh xù
Giặt chung với đồ có khóa kéo, băng dính hay vật cứng là nguyên nhân hay gặp nhất. Vật cứng cào vào sợi và kéo lông lên ngay trong lồng máy. Sấy máy hoặc phơi gần nguồn nhiệt cũng làm sợi bung ra.
Ngoài ra, nếu hay mặc áo len bên trong chiếc túi nhiều khóa hoặc khoác denim sát người, ma sát liên tục sẽ làm bề mặt xơ ra rất nhanh. Chỉ cần đổi cách phối một chút là áo đã đỡ xù hơn nhiều. Nếu bạn muốn tham khảo thêm cách chọn và phối đồ mùa lạnh, có thể xem bài nón len nữ mùa lạnh: chọn chất liệu và cách phối đồ để hiểu thêm về các loại sợi phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Áo len đã xù thì có làm lại được không?
Bạn có thể cải thiện đáng kể. Dùng máy cạo lông mềm để loại bỏ phần bông lông, sau đó giặt đúng cách để sợi nằm lại. Với vết xù nặng, áo khó trở về như mới, nhưng vẫn mặc được bình thường.
Máy cạo lông có làm mỏng áo len không?
Có, nếu bạn cạo quá mạnh hoặc quá nhiều lần ở cùng một chỗ. Hãy dùng lực nhẹ, cạo theo một chiều và dừng khi bề mặt đã đều.
Giặt nước lạnh có thực sự hiệu quả hơn không?
Có. Nước lạnh giữ cấu trúc sợi ổn định hơn nước nóng, nên giảm co rút và bung sợi. Bạn sẽ thấy khác biệt rõ sau nhiều lần giặt liên tiếp.
Nên mua len merino hay acrylic cho mùa đông miền Bắc?
Nếu bạn mặc thường xuyên và muốn giữ áo qua nhiều mùa, merino là lựa chọn đáng tiền. Nếu chỉ mặc vài lần mỗi năm hoặc ngân sách hạn hẹp, acrylic chất lượng tốt vẫn đủ dùng. Để tìm hiểu thêm về các kiểu áo phù hợp, bạn có thể tham khảo áo khoác nữ: gợi ý chọn kiểu theo mùa và dáng người.
